Bedrijfsobjecten

Uit DERA
Ga naar: navigatie, zoeken

Deze paragraaf beschrijft de belangrijkste bedrijfsobjecten die in de DERA worden gebruikt. De gegevens van deze bedrijfsobjecten moeten geschikt zijn voor automatische verwerking en moeten daarom ook voldoen aan de Archimate-definitie voor dataobject. DERA 2.0 beschrijft echter niet hoe deze dataobjecten eruitzien.

Informatie, gegeven of data
In de definiëring van de bedrijfsobjecten wordt geen onderscheid gemaakt tussen de begrippen ‘informatie’, ‘gegeven’ en ‘data’. Of iets informatie, gegeven of data is, hangt af van de betekenis die een gebruiker er in een bepaalde gebruik context aan geeft. Op informatie, gegeven en data zijn in het netwerk grosso modo dezelfde eisen van toepassing. Ook daarom is een strak onderscheid tussen deze termen in de DERA niet zo relevant.
Hergebruik
Bij de definiëring van de bedrijfsobjecten is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van overeenkomstige definities uit de NORA, DUTO, het ABC Digitaal Erfgoed van DEN, Europeana, de Erfgoedwet en DMBOK. Als bestaande definities uit deze bronnen zijn aangepast voor het gebruik in de DERA-context, dan is dat zodanig gedaan dat er geen tegenstrijdigheden zijn ontstaan met de oorspronkelijke definities.

Bedrijfsobjecten versus informatieobjecten

In de business-architectuur worden de objecten geïdentificeerd die vanuit bedrijfsperspectief relevant zijn: de bedrijfsobjecten.


Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   

Definitie

A business object represents a concept used within a particular business domain (ArchiMate 3.0).

In de DERA wordt het begrip “informatieobject” veelvuldig gebruikt. In de ArchiMate applicatieen informatiearchitectuur komt het vergelijkbare begrip dataobjecten (“data objects”) voor. Voor de DERA zijn de meeste bedrijfsobjecten vooral ook informatieobjecten. De scope van DERA 2.0 is beperkt tot de business-architectuur. Daarom worden informatieobjecten hier als (ArchiMate) bedrijfsobjecten beschreven.


Object of entiteit
Het begrip object komt niet alleen voor in ArchiMate, maar is ook een term die in de erfgoedsector veel wordt gebruikt, bijvoorbeeld voor het aanduiden van een cultuurhistorisch voorwerp. In de DERA komt de term vaak voor als onderdeel van een (smaller) begrip. In DUTO wordt het begrip entiteit gedefinieerd, terwijl in de DERA vooral wordt gesproken over objecten. Daarom is hier in de definitie van ‘entiteit’ uit DUTO de term ‘object’ opgenomen als synoniem.

Cultuurhistorisch object of erfgoedobject



Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   

Definitie

Een cultuurhistorisch object of erfgoedobject is een object met een bepaalde cultuurhistorische waarde.

Toelichting

Een cultuurhistorisch object:
  • kan een materieel (Nachtwacht), immaterieel (volksdans), conceptueel (Tweede Wereldoorlog) of een digitaal (tweet van Trump) cultuurhistorisch object zijn;
  • bestaat, bestond of zou kunnen (gaan) bestaan;
  • kan samengesteld zijn uit verschillende cultuurhistorische objecten.


In de Erfgoedwet wordt het begrip cultureel erfgoed juridisch afgebakend. In de DERA wordt een ruimere informatiekundige definitie gehanteerd. In de Erfgoedwet gaat het om ‘bronnen uit het verleden’, terwijl in de DERA uitvoeringen in de toekomst een onderdeel kunnen zijn van de vindbare informatie.
De definitie van een ‘cultural heritage object’ uit Europeana luidt: “The original object that is the focus of the metadata description. It may be either a physical object (painting, book etc) or a digital original”. Dit komt overeen met de verbijzonderingen materieel cultuurhistorisch object en digitaal cultuurhistorisch object.


Informatieobject



Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   

Definitie

Een informatieobject is een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. (Zie https://wiki.nationaalarchief.nl/pagina/DUTO:Informatieobject )

Toelichting

Een informatieobject:
  • bevat informatie over een of meerdere cultuurhistorische objecten;
  • is digital born, gedigitaliseerd of fysiek;
  • bestaat, bestond of zou kunnen (gaan) bestaan;
  • kan samengesteld zijn uit verschillende informatieobjecten (aggregatie).


Voorbeelden van informatieobjecten zijn een: brief, e-mail, video, website (aggregatie), webpagina, tweet, subsidieaanvraag, vergunning, dossier (aggregatie), etc.


Cultuurhistorisch object versus informatieobject



Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   

Een cultuurhistorisch object kan ook een informatieobject zijn en een informatieobject kan ook een cultuurhistorisch object zijn. Het ‘Plakkaat van Verlatinge’ bijvoorbeeld is zowel een cultuurhistorisch object als een informatieobject.

Volgens het ABC Digitaal Erfgoed van DEN kunnen drie digitale verschijningsvormen van cultureel erfgoed worden onderscheiden:

  1. digital born erfgoed: erfgoedmateriaal dat van origine al digitaal is, zoals elektronische archieven, digitale kunst of foto's die met een digitale camera zijn gemaakt;
  2. gedigitaliseerd erfgoed: erfgoedmateriaal dat van origine niet digitaal is, maar waarvan door middel van digitalisering een reproductie is gemaakt;
  3. digitale informatie over erfgoed, bijvoorbeeld beschrijvingen, detailfoto's of digitale reconstructies van het erfgoedobject. De informatie wordt meestal in een geordende vorm (bijvoorbeeld een database) beschikbaar gesteld.

N.b. het gaat hier om ‘verschijningsvormen’. De overeenkomsten en verschillen met de ‘objecten zelf’ (zoals dit in de DERA wordt gehanteerd) worden hieronder toegelicht.

  • Ad 1. Digital born erfgoed kan dus een cultuurhistorisch object (digitale kunst) zijn of een informatieobject (elektronisch archief) zijn.
  • Ad 2. Gedigitaliseerd erfgoed komt overeen met de definitie van digitaal informatieobject en betreft dus altijd een informatieobject.
  • Ad 3. Digitale informatie over erfgoed komt vooral overeen met het hier gehanteerde begrip digitaal informatieobject. De gestructureerde informatie over cultuurhistorische objecten worden hier echter opgevat als ‘metadata’ die het cultuurhistorische object beschrijft.

Metagegevens of metadata

Metagegevens of metadata zijn gegevens die context, inhoud, structuur en vorm van informatie en het beheer ervan door de tijd heen beschrijven (ontleend aan de NORA). (BusinessObject) Metadata BusinessObject Metadata cultuurhistorisch object BusinessObject Metadata verrijkingen BusinessObject Metadata informatieobject BusinessObject Metadata terminologiebron BusinessObject Metadata dataset Een verrijking betreft informatie die niet expliciet voorkomt in het oorspronkelijke erfgoedinformatieobject. Een bronhouder kan verrijkingen overnemen nadat ze zijn goedgekeurd. (BusinessObject) Verrijking Een term (ook wel concept) is een woord of een frase waarmee een begrip wordt aangeduid. Zulke termen waarmee begrippen worden gedefinieerd, zijn opgenomen in een terminologiebron. (BusinessObject) Term Een bron die bestaat uit gecontroleerde termen. Thesauri en trefwoordenlijsten zijn voorbeelden van terminologiebronnen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN). (BusinessObject) Terminologiebron Een cultuurhistorisch object of erfgoedobject is een object met een bepaalde cultuurhistorische waarde. (BusinessObject) Cultureelhistorisch object Een dataset is een verzameling van erfgoedinformatieobjecten. (BusinessObject) Dataset AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AggregationRelationship Deze svg is op 12-08-2019 02:28:43 CEST gegenereerd door ArchiMedes © 2016-2018 XL&Knowledge. ArchiMedes 12-08-2019 02:28:43 CEST


Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   

Definitie

Een term (ook wel concept) is een woord of een frase waarmee een begrip wordt aangeduid. Zulke termen waarmee begrippen worden gedefinieerd, zijn opgenomen in een terminologiebron.

Toelichting

  • Termen worden gebruikt bij of in de beschrijving van cultuurhistorische objecten en informatieobjecten.
  • Termen kunnen ook personen, plaatsen of perioden betreffen.
  • Termen en concepten hebben een duurzame identifier.


Termen kunnen indirecte geografische gegevens betreffen, zoals tekstuele plaatsaanduidingen, die voorzien kunnen zijn van een geometrie. Directe geografische gegevens zijn geometrieën in de vorm van een punt, lijn of vlak die zijn gerelateerd aan een plaats op het aardoppervlak. Dit wordt beschouwd als een afzonderlijke discipline met eigen standaarden, platformen en toepassingen.Definitie

Metagegevens of metadata zijn gegevens die context, inhoud, structuur en vorm van informatie en het beheer ervan door de tijd heen beschrijven (ontleend aan de NORA).

Toelichting

Het gaat om gestructureerde gegevens die andere objecten beschrijven. Het kan gaan over fysieke of digitale objecten. Een object kan zowel een cultuurhistorisch object als een informatieobject zijn. Metagegevens zijn zelf ook informatieobjecten.
De vier belangrijkste soorten metadata zijn (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN):
  • beschrijvende metadata (nodig voor het identificeren en vinden van objecten);
  • structurele metadata (deze leggen de relatie vast tussen individuele objecten die gezamenlijk een eenheid vormen);
  • technische metadata (informatie over de vervaardiging van het object);
  • administratieve metadata (deze richten zich op beheer en management van objecten) .
Definitie

Een bron die bestaat uit gecontroleerde termen. Thesauri en trefwoordenlijsten zijn voorbeelden van terminologiebronnen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN).

Toelichting

Een thesaurus is een terminologiebron die bestaat uit gecontroleerde termen, met toegevoegde relaties tussen synoniemen, meer algemene en meer specifieke termen en gerelateerde termen. Online thesauri zijn nuttig voor ontsluiting van grote hoeveelheden digitale informatie, bijvoorbeeld door het mogelijk te maken dat de gebruiker door het bestand kan bladeren met geüniformeerde termen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN).Definitie

Een verrijking betreft informatie die niet expliciet voorkomt in het oorspronkelijke erfgoedinformatieobject. Een bronhouder kan verrijkingen overnemen nadat ze zijn goedgekeurd.

Toelichting

Verrijkingen hebben de volgende kenmerken:
  • Verschillende rollen of actoren kunnen verrijkingen creëren.
  • Verrijkingen kunnen op verschillende momenten ontstaan (beheer, redactie, publicatie, gebruik, etc.).
  • Verrijkingen kunnen bestaan uit informatieaanvullingen of informatiewijzigingen (N.B. alleen bronhouders kunnen informatie ook verwijderen).
  • Verrijkingen kunnen geautomatiseerd en handmatig tot stand komen.


Verrijkingen kunnen de volgende vorm hebben:
  • verbeteringen van tik- en taalfouten
  • vertalingen en hertalingen (omzettingen naar hedendaags Nederlands)
  • transcripties (van handgeschreven bronnen)
  • Named Entity Recognition (NER)
  • alignments (links naar of relaties met andere erfgoedinformatie)
  • aanvullende (context-) informatie (wie, wat, waar, wanneer, waarom, waarmee en hoe)
  • verbeterde informatie
  • Optical Character Recognition (OCR)
  • etc.
Definitie

Een dataset is een verzameling van erfgoedinformatieobjecten.

Toelichting

Er zijn datasets met informatieobjecten, verrijkingen, termen en metadata.Definitie

Een cultuurhistorisch object of erfgoedobject is een object met een bepaalde cultuurhistorische waarde.

Toelichting

Een cultuurhistorisch object:
  • kan een materieel (Nachtwacht), immaterieel (volksdans), conceptueel (Tweede Wereldoorlog) of een digitaal (tweet van Trump) cultuurhistorisch object zijn;
  • bestaat, bestond of zou kunnen (gaan) bestaan;
  • kan samengesteld zijn uit verschillende cultuurhistorische objecten.


In de Erfgoedwet wordt het begrip cultureel erfgoed juridisch afgebakend. In de DERA wordt een ruimere informatiekundige definitie gehanteerd. In de Erfgoedwet gaat het om ‘bronnen uit het verleden’, terwijl in de DERA uitvoeringen in de toekomst een onderdeel kunnen zijn van de vindbare informatie.
De definitie van een ‘cultural heritage object’ uit Europeana luidt: “The original object that is the focus of the metadata description. It may be either a physical object (painting, book etc) or a digital original”. Dit komt overeen met de verbijzonderingen materieel cultuurhistorisch object en digitaal cultuurhistorisch object.


Erfgoedinformatie

Hieronder is de samenhang tussen de hierboven gedefinieerde begrippen weergegeven. Als totaal geeft de plaat aan wat onder erfgoedinformatie kan worden verstaan. Er zijn ook andere indelingen denkbaar, maar door deze indeling wordt het mogelijk de totale informatieruimte met één term aan te duiden.

Digitale erfgoedinformatie wordt door bronhouders online beschikbaar gesteld als (deel)verzameling of als een op zichzelf staande entiteit.

Een cultuurhistorisch object of erfgoedobject is een object met een bepaalde cultuurhistorische waarde. (BusinessObject) Cultureelhistorisch object BusinessObject Erfgoedinformatie BusinessObject Digitaal informatieobject Een informatieobject is een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. (Zie https://wiki.nationaalarchief.nl/pagina/DUTO:Informatieobject ) (BusinessObject) Informatieobject BusinessObject Analoog informatieobject BusinessObject Digital born informatieobject BusinessObject Gedigitaliseerd informatieobject Metagegevens of metadata zijn gegevens die context, inhoud, structuur en vorm van informatie en het beheer ervan door de tijd heen beschrijven (ontleend aan de NORA). (BusinessObject) Metadata BusinessObject Metadata cultuurhistorisch object BusinessObject Metadata verrijkingen BusinessObject Metadata informatieobject BusinessObject Metadata terminologiebron BusinessObject Metadata dataset Een bron die bestaat uit gecontroleerde termen. Thesauri en trefwoordenlijsten zijn voorbeelden van terminologiebronnen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN). (BusinessObject) Terminologiebron Een term (ook wel concept) is een woord of een frase waarmee een begrip wordt aangeduid. Zulke termen waarmee begrippen worden gedefinieerd, zijn opgenomen in een terminologiebron. (BusinessObject) Term Een dataset is een verzameling van erfgoedinformatieobjecten. (BusinessObject) Dataset Een verrijking betreft informatie die niet expliciet voorkomt in het oorspronkelijke erfgoedinformatieobject. Een bronhouder kan verrijkingen overnemen nadat ze zijn goedgekeurd. (BusinessObject) Verrijking AggregationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship Beschrijft AggregationRelationship SpecializationRelationship SpecializationRelationship SpecializationRelationship AssociationRelationship Gedigitaliseerd AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AssociationRelationship Beschrijft AggregationRelationship Deze svg is op 12-08-2019 02:28:44 CEST gegenereerd door ArchiMedes © 2016-2018 XL&Knowledge. ArchiMedes 12-08-2019 02:28:44 CEST


Originele kleuren
ArchiMate basiskleuren
   
BedrijfsobjectDefinitieToelichting
Cultureelhistorisch objectEen cultuurhistorisch object of erfgoedobject is een object met een bepaalde cultuurhistorische waarde.Een cultuurhistorisch object:
  • kan een materieel (Nachtwacht), immaterieel (volksdans), conceptueel (Tweede Wereldoorlog) of een digitaal (tweet van Trump) cultuurhistorisch object zijn;
  • bestaat, bestond of zou kunnen (gaan) bestaan;
  • kan samengesteld zijn uit verschillende cultuurhistorische objecten.


In de Erfgoedwet wordt het begrip cultureel erfgoed juridisch afgebakend. In de DERA wordt een ruimere informatiekundige definitie gehanteerd. In de Erfgoedwet gaat het om ‘bronnen uit het verleden’, terwijl in de DERA uitvoeringen in de toekomst een onderdeel kunnen zijn van de vindbare informatie.
De definitie van een ‘cultural heritage object’ uit Europeana luidt: “The original object that is the focus of the metadata description. It may be either a physical object (painting, book etc) or a digital original”. Dit komt overeen met de verbijzonderingen materieel cultuurhistorisch object en digitaal cultuurhistorisch object.
DatasetEen dataset is een verzameling van erfgoedinformatieobjecten.Er zijn datasets met informatieobjecten, verrijkingen, termen en metadata.
InformatieobjectEen informatieobject is een op zichzelf staand geheel van gegevens met een eigen identiteit. (Zie https://wiki.nationaalarchief.nl/pagina/DUTO:Informatieobject )Een informatieobject:
  • bevat informatie over een of meerdere cultuurhistorische objecten;
  • is digital born, gedigitaliseerd of fysiek;
  • bestaat, bestond of zou kunnen (gaan) bestaan;
  • kan samengesteld zijn uit verschillende informatieobjecten (aggregatie).


Voorbeelden van informatieobjecten zijn een: brief, e-mail, video, website (aggregatie), webpagina, tweet, subsidieaanvraag, vergunning, dossier (aggregatie), etc.
MetadataMetagegevens of metadata zijn gegevens die context, inhoud, structuur en vorm van informatie en het beheer ervan door de tijd heen beschrijven (ontleend aan de NORA).Het gaat om gestructureerde gegevens die andere objecten beschrijven. Het kan gaan over fysieke of digitale objecten. Een object kan zowel een cultuurhistorisch object als een informatieobject zijn. Metagegevens zijn zelf ook informatieobjecten.
De vier belangrijkste soorten metadata zijn (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN):
  • beschrijvende metadata (nodig voor het identificeren en vinden van objecten);
  • structurele metadata (deze leggen de relatie vast tussen individuele objecten die gezamenlijk een eenheid vormen);
  • technische metadata (informatie over de vervaardiging van het object);
  • administratieve metadata (deze richten zich op beheer en management van objecten) .
TermEen term (ook wel concept) is een woord of een frase waarmee een begrip wordt aangeduid. Zulke termen waarmee begrippen worden gedefinieerd, zijn opgenomen in een terminologiebron.
  • Termen worden gebruikt bij of in de beschrijving van cultuurhistorische objecten en informatieobjecten.
  • Termen kunnen ook personen, plaatsen of perioden betreffen.
  • Termen en concepten hebben een duurzame identifier.


Termen kunnen indirecte geografische gegevens betreffen, zoals tekstuele plaatsaanduidingen, die voorzien kunnen zijn van een geometrie. Directe geografische gegevens zijn geometrieën in de vorm van een punt, lijn of vlak die zijn gerelateerd aan een plaats op het aardoppervlak. Dit wordt beschouwd als een afzonderlijke discipline met eigen standaarden, platformen en toepassingen.
TerminologiebronEen bron die bestaat uit gecontroleerde termen. Thesauri en trefwoordenlijsten zijn voorbeelden van terminologiebronnen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN).Een thesaurus is een terminologiebron die bestaat uit gecontroleerde termen, met toegevoegde relaties tussen synoniemen, meer algemene en meer specifieke termen en gerelateerde termen. Online thesauri zijn nuttig voor ontsluiting van grote hoeveelheden digitale informatie, bijvoorbeeld door het mogelijk te maken dat de gebruiker door het bestand kan bladeren met geüniformeerde termen (ontleend aan het ABC Digitaal Erfgoed van DEN).
VerrijkingEen verrijking betreft informatie die niet expliciet voorkomt in het oorspronkelijke erfgoedinformatieobject. Een bronhouder kan verrijkingen overnemen nadat ze zijn goedgekeurd.Verrijkingen hebben de volgende kenmerken:
  • Verschillende rollen of actoren kunnen verrijkingen creëren.
  • Verrijkingen kunnen op verschillende momenten ontstaan (beheer, redactie, publicatie, gebruik, etc.).
  • Verrijkingen kunnen bestaan uit informatieaanvullingen of informatiewijzigingen (N.B. alleen bronhouders kunnen informatie ook verwijderen).
  • Verrijkingen kunnen geautomatiseerd en handmatig tot stand komen.


Verrijkingen kunnen de volgende vorm hebben:
  • verbeteringen van tik- en taalfouten
  • vertalingen en hertalingen (omzettingen naar hedendaags Nederlands)
  • transcripties (van handgeschreven bronnen)
  • Named Entity Recognition (NER)
  • alignments (links naar of relaties met andere erfgoedinformatie)
  • aanvullende (context-) informatie (wie, wat, waar, wanneer, waarom, waarmee en hoe)
  • verbeterde informatie
  • Optical Character Recognition (OCR)
  • etc.